Over Home-Start

Home-Start is een wereldwijd programma voor opvoed- en gezinsondersteuning bij lichte opvoedvragen. Ervaren en getrainde vrijwilligers bieden vriendschappelijke ondersteuning en praktische hulp bij alledaagse opvoedvragen.

Home-Start werkt met een wetenschappelijk bewezen programma voor gezinnen met kinderen tot 7 jaar. Door Home-Start+ is er ook een programma voor gezinnen met kinderen van 7 t/m 14 jaar. Home-Start+ is in de praktijk ontwikkeld via een proefproject en een evaluatie onder gezinnen, verwijzers en andere stakeholders. Home-Start+ is de opvolger van Doorstart.

Bij Home-Start/Home-Start+ is de vraag van de ouders het uitgangspunt. Een vrijwilliger bezoekt het gezin een dagdeel per week. De vrijwilliger heeft zelf ervaring met het opvoeden van kinderen. Elke vrijwilliger heeft de voorbereidende training Home-Start/Home-Start+ voor vrijwilligers gevolgd. Een betaalde Home-Start coördinator traint en begeleidt de vrijwilliger, werft gezinnen en onderhoudt contacten met andere beroepskrachten die werken in de jeugdsector.

Ontstaan Home-Start

Home-Start is in Engeland ontstaan, in Leicester. Margaret Harrison, de grondlegger van Home-Start, werkte daar als vrijwilliger in een buurtcentrum. Het kwam geregeld voor dat ouders (moeders) contact met haar zochten, naast de gesprekken die zij voerde als beroepskracht. De ouders zagen Margaret als een andere ouder, als een vriendin. Regelmatig vroegen ouders aan Margaret Harrison: ‘kom eens bij me thuis, dan kunnen we écht praten’. Dit is Margaret Harrison gaan doen, en op basis van haar ervaringen heeft zij de methode Home-Start ontwikkeld (vanaf 1973).
In 1993 startten de eerste experimentele Home-Start locaties in Nederland. Het verhaal van Home-Start in Nederland is beschreven in de publicatie Home-Start, 20 jaar thuis in gezinnen (Landelijk Steunpunt Home-Start, 2013).

Doel Home-Start

Home-Start heeft als doel: voorkomen dat alledaagse problemen van ouders met jonge kinderen uitgroeien tot langdurige problemen. Home-Start wil kinderen een goede start bieden. Daarom stelt Home Start zich drie subdoelen.

  1. Ouders hebben hun opvoedcompetenties vergroot en hebben minder opvoedstress;
  2. Ouders maken gebruik van praktische en emotionele steun van mensen uit hun sociale netwerk;
  3. Gedrag van kinderen is verbeterd evenals de relatie tussen ouders en kinderen.

Het resultaat is dat ouders meer positieve aandacht geven aan hun kinderen. En zij ondernemen meer met en zonder hun kinderen, thuis en daarbuiten.

Home-Start in cijfers

  • 130 gemeenten met Home-Start
  • 27 locaties bieden Home-Start+
  • 3.400 gezinnen per jaar
  • 125 coördinatoren
  • 2.900 vrijwilligers
  • 70% komt via een verwijzer, 30% zelf via familie, kennissen of media
  • 35% is alleenstaande ouder, 65% gehuwd of samenwonend
  • risicofactoren: psychisch, opvoedkundig, fysiek, woonomgeving, financieel

Model en Onderzoek

Volgens Home-Start is de opvoeding van kinderen een zelfregulerend proces. Ouders zijn in staat om hun opvoeding af te stemmen op de behoeften van hun kinderen. Andersom passen de kinderen zich aan de opvoedstijl van de ouders aan. Het zelfregulerende proces kan echter ook ernstig of langdurig ontregeld worden. Veel ouders ervaren stress in hun leven en (onder andere) hun sociale netwerk helpt hen deze stress op te vangen. De Home-Start vrijwilliger is een tijdelijke uitbreiding van het sociale netwerk. Meer sociale steun helpt ouders om hun stressniveau te verlagen.

Het gevoel van zelfvertrouwen en welbevinden bij ouders stijgt door positieve bekrachtiging in hun omgeving, en daarmee stijgt ook hun gevoel van opvoedcompetentie. Dit heeft als resultaat dat het opvoedgedrag van ouders positiever en effectiever wordt. Als gevolg hiervan verbetert het gedrag van kinderen. Het effectonderzoek naar Home-Start bewijst de geldigheid van dit interventiemodel voor gezinnen met kinderen van 0 tot 7 jaar. 

Diverse onderzoeken naar Home-Start laten significante veranderingen zien:

  • Het ouderlijk welzijn van deelnemende moeders stijgt.
  • Deelnemende moeders laten meer positief opvoedgedrag zien.
  • Deelnemende moeders worden responsiever en sensitiever.
  • Het gedrag van deelnemende kinderen verandert positief wat betreft opstandig-, affectief- en angstig gedrag.
  • Moeders met de zwaarste problematiek boeken de meeste vooruitgang.
  • Voor moeders met lichtere problematiek kan Home-Start tot herstel leiden.
  • De verbeteringen in welzijn, opvoeden en kind gedrag zijn blijvend op lange termijn.

Onderzoekspublicaties & artikelen

Hermanns, J.M.A., Asscher, J.J., Zijlstra, B.J.N., Hoffenaar, P.J. & Deković, M. (2013).  Long-term changes in parenting and child behavior after the Home-Start family support program. Children and Youth Services Review, 35, 678-684
PDF van artikel
Samenvatting van artikel

Deković, M., Asscher, J.J., Hermanns, J., Reitz, E., & Prinzie, P. &  Akker, van den, A.L. (2010). Tracing Changes in Families Who Participated in the Home-Start Parenting Program: Parental Sense of Competence as Mechanism of Change.
PDF van artikel

Asscher, J.J., Deković, M., Prinzie, P., Hermanns, J. & van den Akker, A.L. (2009). De betekenis van veranderingen in gezinnen die hebben deelgenomen aan het Home-Start programma en voorspellers van deze veranderingen. Pedagogiek, 29, 247-267
PDF van artikel

Home-Start (2009). 15 jaar klimmen op de effectladder. Home-Start is meerdere malen wetenschappelijk onderzocht. Deze brochure laat grafisch zien dat de onderzoeksmethoden wijzigen op het moment dat het Home-Start programma zich verder ontwikkelt en er nieuwe vragen worden gesteld.
PDF van brochure

Asscher, J.J., Deković, M., Prinzie, P., Hermanns, J.
(2008). Assessing Change in Families Following the Home-Start Parenting Program: Clinical Significance and Predictors of Change. Family Relations, 57, 351-364
PDF van artikel


Asscher, J.J., Hermanns, J.M.A. & Deković, M.
(2008).  Effectiveness of the Home-Start Parenting Support Program; Behavioral outcomes for Parents and Children. Infant Mental Health Journal, 29(2), 95-113
PDF van artikel

Asscher, J.J. (2005). Parenting Support in Community Settings. Parental Needs and Effectiveness of the Home-Start Program. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam
Samenvatting van het artikel

Hermanns, J., Van de Venne, L. & Leseman, P. (1997). Home-Start geëvalueerd. Amsterdam: SCO-Kohnstamm Instituut