Over Home-Start

Home-Start is een wereldwijd programma voor opvoed- en gezinsondersteuning bij lichte, alledaagse opvoedvragen. Ervaren en getrainde vrijwilligers bieden ouders vriendschappelijke en praktische ondersteuning bij het opvoeden van kinderen.

Film met informatie over Home-Start

Opvoeden? Je staat er niet alleen voor! Vrijwilligers van Home-Start bieden een steuntje in de rug aan ouders met opvoedvragen. Het Home-Start programma wordt in Nederland in meer dan honderdvijftig gemeenten aangeboden. Home-Start wordt wereldwijd in meer dan twintig landen toegepast. Dit vind je terug in de langere versie van de Home-Start film (5 minuten) hieronder.

Erkend opvoedprogramma in Nederland en Europa

Home-Start werkt met een wetenschappelijk bewezen effectief programma voor gezinnen met kinderen tot en met 6 jaar. In de praktijk blijkt dat Home-Start ook als positief en werkzaam ervaren wordt door gezinnen met oudere kinderen.

De nationale onafhankelijke Erkenningscommissie Interventies heeft Home-Start erkend als effectief programma voor opvoedondersteuning aan ouders met kinderen tot en met zes jaar. De preventieve aanpak van Home-Start is voorzien van de op een na hoogste beoordelingsgraad: effectief volgens goede aanwijzingen. Home-Start is hiermee opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies op de website van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi).
Ons programma is ook internationaal erkend als best practice door het European Platform for Investing in Children (EPIC), een initiatief van de Europese Unie. Hun beoordeling luidt: het Home-Start programma is goed overdraagbaar, toepasbaar en effectief op lange termijn.

Home-Start per gemeente

Home-Start Nederland is van mening dat preventie en het vroegtijdig inzetten van de ondersteuning van groot belang is. Het doel is om kleine vragen klein te houden en niet te laten uitgroeien tot grote problemen. Home-Start wil kinderen een goede start geven in het leven. Dit maakt dat het kernprogramma voor ouders met kinderen tot en met 6 jaar in alle gemeenten beschikbaar is waar Home-Start aangeboden wordt.

Elke gemeente bepaalt zelf of Home-Start wordt aangeboden als programma voor opvoed- en gezinsondersteuning. Daarvoor geeft de gemeente opdracht aan een uitvoerende organisatie. Home-Start is er voor gezinnen met opgroeiende kinderen van verschillende leeftijdsgroepen. Met in elk geval als kernprogramma: 0 t/m 6 jaar, vanaf 28 weken zwangerschap. Optioneel per gemeente: 0 t/m 14 of maximaal 17 jaar.

Coördinator op de Home-Start locatie

Bij Home-Start is de vraag van de ouders het uitgangspunt. Een vrijwilliger bezoekt het gezin een dagdeel per week. De vrijwilliger heeft zelf ervaring met het opvoeden van kinderen. Elke vrijwilliger heeft de voorbereidende training Home-Start voor vrijwilligers gevolgd. De betaalde lokale Home-Start coördinator werft, traint en begeleidt de vrijwilligers. Deze coördinator maakt het werk van Home-Start bekend in de gemeente en werft gezinnen. Ook onderhoudt de coördinator de contacten met andere beroepskrachten die werken in de jeugdsector. Op hun beurt krijgen alle lokale coördinatoren begeleiding en training van het Landelijk Steunpunt Home-Start.

Ontstaan Home-Start

Home-Start is in Engeland ontstaan, in Leicester. Margaret Harrison, de grondlegger van Home-Start, werkte daar als vrijwilliger in een buurtcentrum. Het kwam geregeld voor dat ouders contact met haar zochten, naast de gesprekken die zij voerde als beroepskracht. De ouders zagen Margaret als een andere ouder, als een vriendin. Regelmatig vroegen ouders aan Margaret Harrison: ‘kom eens bij me thuis, dan kunnen we écht praten’. Dit is Margaret Harrison gaan doen en op basis van haar ervaringen heeft zij de methode Home-Start ontwikkeld (vanaf 1973).
In 1993 startten de eerste experimentele Home-Start locaties in Nederland. Het verhaal van Home-Start in Nederland is beschreven in de publicatie Home-Start, 20 jaar thuis in gezinnen (Landelijk Steunpunt Home-Start, 2013).

afbeelding

Doel Home-Start

Home-Start heeft als doel: voorkomen dat alledaagse problemen van moeders en vaders met jonge kinderen uitgroeien tot langdurige problemen. Home-Start wil kinderen een goede start bieden. Daarom stelt Home Start zich drie subdoelen.

  1. Ouders hebben hun opvoedcompetenties vergroot en hebben minder opvoedstress;
  2. Ouders maken gebruik van praktische en emotionele steun van mensen uit hun sociale netwerk;
  3. Gedrag van kinderen is verbeterd evenals de relatie tussen ouders en kinderen.

Het resultaat is dat ouders meer positieve aandacht geven aan hun kinderen. En zij ondernemen meer met en zonder hun kinderen, thuis en daarbuiten.

Home-Start in cijfers

Uit het jaarverslag 2020:

  • 163 gemeenten bieden het Home-Start programma aan
  • 3.298 gezinnen per jaar met 6.805 kinderen
  • 150 coördinatoren
  • 2.795 vrijwilligers
  • 70% komt via een verwijzer, 30% zelf via familie, kennissen of media
  • 30% is alleenstaande ouder, 70% gehuwd of samenwonend
  • risicofactoren: psychisch, opvoedkundig, fysiek, woonomgeving, financieel, beperkt netwerk

Model en Onderzoek

Volgens Home-Start is de opvoeding van kinderen een zelfregulerend proces. Ouders zijn in staat om hun opvoeding af te stemmen op de behoeften van hun kinderen. Andersom passen de kinderen zich aan de opvoedstijl van hun ouders aan. Het zelfregulerende proces kan echter ook ernstig of langdurig ontregeld worden. Veel moeders en vaders ervaren stress in hun leven en (onder andere) hun sociale netwerk helpt hen deze stress op te vangen. De Home-Start vrijwilliger is een tijdelijke uitbreiding van het sociale netwerk. Meer sociale steun helpt ouders om hun stressniveau te verlagen.

Het gevoel van zelfvertrouwen en welbevinden bij ouders stijgt door positieve bekrachtiging in hun omgeving, en daarmee stijgt ook hun gevoel van opvoedcompetentie. Dit heeft als resultaat dat het opvoedgedrag van ouders positiever en effectiever wordt. Als gevolg hiervan verbetert het gedrag van kinderen. Het effectonderzoek naar Home-Start bewijst de geldigheid van dit interventiemodel voor gezinnen met kinderen van 0 tot en met 6 jaar. In de praktijk blijkt dat Home-Start ook als positief en werkzaam ervaren wordt door gezinnen met oudere kinderen.

Diverse onderzoeken naar Home-Start laten significante veranderingen zien:

  • Het ouderlijk welzijn van de deelnemers stijgt.
  • Deelnemende ouders laten meer positief opvoedgedrag zien.
  • Deelnemers worden responsiever en sensitiever.
  • Het gedrag van deelnemende kinderen verandert positief wat betreft opstandig-, affectief- en angstig gedrag.
  • Ouders met de zwaarste problematiek boeken de meeste vooruitgang.
  • Voor ouders met lichtere problematiek kan Home-Start tot herstel leiden.
  • De verbeteringen in welzijn, opvoeden en kind gedrag zijn blijvend op lange termijn.
afbeelding

Onderzoekspublicaties & artikelen

Aar, van, J.V., Asscher, J.J., Zijlstra, B.J.H., Deković, M., Hoffenaar, P.J. (2015). Changes in parenting and child behavior after the Home-Start family support program: A 10 year follow-up. Elsevier, Children and Youth Services Review 53 (2015) 166–175.
PDF van artikel (Engels)
Samenvatting van artikel (Nederlands)

Hermanns, J.M.A., Asscher, J.J., Zijlstra, B.J.H., Hoffenaar, P.J. & Deković, M. (2013).
Long-term changes in parenting and child behavior after the Home-Start family support program. Children and Youth Services Review, 35, 678-684.
PDF van artikel (Engels)
Samenvatting van artikel (Nederlands)

Deković, M., Asscher, J.J., Hermanns, J., Reitz, E., & Prinzie, P. & Akker, van den, A.L. (2010). Tracing Changes in Families Who Participated in the Home-Start Parenting Program: Parental Sense of Competence as Mechanism of Change.
PDF van artikel

Asscher, J.J., Deković, M., Prinzie, P., Hermanns, J. & van den Akker, A.L. (2009). De betekenis van veranderingen in gezinnen die hebben deelgenomen aan het Home-Start programma en voorspellers van deze veranderingen. Pedagogiek, 29, 247-267
PDF van artikel

Home-Start (2009). 15 jaar klimmen op de effectladder. Home-Start is meerdere malen wetenschappelijk onderzocht. Deze brochure laat grafisch zien dat de onderzoeksmethoden wijzigen op het moment dat het Home-Start programma zich verder ontwikkelt en er nieuwe vragen worden gesteld.
PDF van brochure

Asscher, J.J., Deković, M., Prinzie, P., Hermanns, J.
(2008). Assessing Change in Families Following the Home-Start Parenting Program: Clinical Significance and Predictors of Change. Family Relations, 57, 351-364
PDF van artikel


Asscher, J.J., Hermanns, J.M.A. & Deković, M.
(2008). Effectiveness of the Home-Start Parenting Support Program; Behavioral outcomes for Parents and Children. Infant Mental Health Journal, 29(2), 95-113
PDF van artikel

Asscher, J.J. (2005). Parenting Support in Community Settings. Parental Needs and Effectiveness of the Home-Start Program. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam
Samenvatting van artikel (Nederlands)

Hermanns, J., Van de Venne, L. & Leseman, P. (1997). Home-Start geëvalueerd. Amsterdam: SCO-Kohnstamm Instituut

Home-Start is opgenomen in de nationale onafhankelijke databank Effectieve Jeugdinterventies die is te vinden op de website van het NJi.
Home-Start is internationaal erkend als best practice door EPIC (het European Platform for Investing in Children), een initiatief van de Europese Unie.